سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
50
الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى)
انصرن يارى كنيد شما زنان حاضر در زمان حال . و همچنين است صرف امر حاضر از « ضرب ، يضرب » زيرا در صرف آن مىگوئى : اضرب بزن تو يكمرد حاضر در زمان حال . اضربا بزنيد شما دو مرد حاضر در زمان حال . اضربوا بزنيد شما مردان حاضر در زمان حال . تا آخر شش صيغه . و نيز امر حاضر از « علم ، يعلم » كه « اعلم » بوده و از « انقطع ، ينقطع » كه « انقطع » مىشود و از « اجتمع ، يجتمع » كه « اجتمع » و از « استخرج ، يستخرج » « استخرج » مىباشد . و علماء همزه « اكرم » را كه امر است از باب افعال فتحه دادهاند و آن بنابراين است كه از اصل متروكش گرفته شده باشد چه آنكه اصل « تكرم » تاكرم مىباشد لذا بعد از حذف تاء چون متحرّك بود به همان حركت امر را بناء نموده تنها آخرش را ساكن كرديم . شرح فتحذف منه : ضمير در « منه » به مضارع برمىگردد . مزيدا فى اوّله : ضمير در « اوّله » به مضارع برمىگردد . الّا ان يكون عين المضارع منه : ضمير در « منه » به امر برمىگردد . فتضمّها : ضمير مؤنّث به همزه برمىگردد . بناء على الاصل المرفوض : كلمه « مرفوض » يعنى متروك . متن : و اعلم : انّه اذا اجتمع تاءان في اوّل مضارع « تفعّل » و « تفاعل » و